23 Mart 2026
  • Lefkoşa10°C
  • Girne12°C
  • Mağusa9°C
  • İskele9°C
  • Güzelyurt8°C
  • Lefke10°C

DARBENİN KORKU EVİ: DİYARBAKIR ASKERİ CEZAEVİ

Türkiye’nin en karanlık günlerinin, bugün hala ağır travmalarla belleklerdeki yerini koruyan simge mekanı Diyarbakır Cezaevi, 42 yıl sonra Kültür Merkezi’ne dönüşüyor. İşte ‘cehennem’ ya da ‘korku evi’ olarak da bilinen 5 No’luda yaşananlar.

Darbenin korku evi: Diyarbakır Askeri Cezaevi

23 Ekim 2022 Pazar 15:23

“Hala yanından geçemiyorum, o semte gitmiyorum, yine de rüyalarımdan çıkmak bilmiyor.”

Diyarbakır Cezaevi’nde sekiz ay boyunca ağır işkence gören bir tutuklunun televizyonlara verdiği röportajda söyledikleri, yolu o mekândan geçenlerin anlattıklarının en hafiflerinden. Peki, kamuoyuna sinema salonu, kütüphane, hamam, yemekhane, geniş havalandırmaları ile tanıtılan ve ‘en modern’ cezaevi diye tanımlanan Diyarbakır cezaevi 12 Eylül’ün işkence simge merkezine nasıl dönüştü, neler yaşandı?

"Girişilen harekâtın amacı; ülke bütünlüğünü korumak, millî birlik ve beraberliği sağlamak, muhtemel bir iç savaşı ve kardeş kavgasını önlemek, devlet otoritesini ve varlığını yeniden tesis etmek ve demokratik düzenin işlemesine mâni olan sebepleri ortadan kaldırmaktır…"

500'e yakın kişiye idam cezası

12 Eylül 1980 tarihinde sabaha karşı 04.00'te radyolardan tüm ülkeye duyurulan bu ifadelerle tüm Türkiye askeri darbe yapıldığını öğrenecekti. Bedeli oldukça ağırdı. Binlerce kişi gözaltına alındı, milyonu aşkın kişi fişlendi, yüzbinlerce kişi Sıkıyönetim Mahkemeleri’nde yargılandı, 500'e yakın kişiye idam cezası verildi ve 50 kişi idam edildi.

12 Eylül’ün karanlık günlerinin en bilinen yerlerinden biri Diyarbakır 5 No’lu Askeri Cezaeviydi. İnşasına 1972 yılında başlanan cezaevi 12 Eylül darbesinden iki ay önce tamamlanmış ve kamuoyuna ‘modern’ olarak lanse edilmişti. Ancak darbenin ardından, zaman içerisinde böyle olmadığı ortaya çıkacaktı. Binbaşı Esat Oktay Yıldıran yönetimindeki Diyarbakır Cezaevi dünyanın en kötü on cezaevinden biri olarak listelendi. 

Cezaevi yönetimi bilinen işkence yöntemlerinin tamamını uygulamakla yetinmediler mahkumları lağım sularının içine soktular, dışkı yedirdiler, kaba dayaklarla genç yaşlı demeden kemiklerini kırdılar. 

İşkence, kötü muamele ve ağır şartlar nedeniyle 1981 ve 1984 yılları arasında 34 kişi yaşamını yitirdi.

Yakınlarını görmek için gelen ziyaretçiler hakarete uğradı

25 kişi atılan ağır dayakla öldü, 9 mahkum intihar etti.

Onlarca kişi sakatkaldı, yaşadıkları ağır travmalar sonucu akıl sağlığını yitirenler oldu.

Kişiyi suç işlemekten caydırmak, topluma kazandırmak, ıslah etmek üzere kurgulanmış yapı, terör örgütlerinin insan devşirdiği alana dönüştü.

Zulüm sadece 5 No’lunun koğuşları, hücreleri ile sınırlı değildi.

Yakınlarını görmek için gelen ziyaretçiler hakarete uğradılar, tartaklandılar, aşağılandılar. 

Diyarbakır 5 No’lu Askeri Cezaevi’nde yaşananlar ülkenin karanlık geçmişinin en büyük lekelerinden biri haline geldi.

Hakkında filmler yapıldı, belgeseller çekildi, kitaplar yazıldı.

Kırk iki yıl sonra Türkiye darbeci zihniyetin bir utancından daha kurtuluyor. Hatırlamak ve bir daha yaşamamak için…

Darbenin korku evi: Diyarbakır Askeri Cezaevi

Darbenin korku evi: Diyarbakır Askeri Cezaevi

Darbenin korku evi: Diyarbakır Askeri Cezaevi

TRT

Yorumlar
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
SON DAKİKA

K.K.T.C Başbakan Yardımcılığı, Turizm, Kültür, Gençlik ve Çevre Bakanlığı Devlet Opera ve Bale Koordinasyon Merkezi23 Mart 2026 Pazartesi 00:03GÜNCEL

  • Cenapoğlu: “TAM PARTİ, Lefke’den Dipkarpaz’a kadar sokakları inletecek”Cenapoğlu: “TAM PARTİ, Lefke’den Dipkarpaz’a kadar sokakları inletecek”

    Toplumsal Adalet ve Mücadele Partisi (TAM PARTİ) Kurucu Üyesi ve Siyaset Bilimci Hakan Cenapoğlu, “TAM PARTİ, Lefke’den Dipkarpaz’a kadar sokakları inletecek.” dedi.

    Partiden yapılan açıklamaya göre Cenapoğlu, Ada Tv’de Cüneyt Oruç’un sorularını23 Mart 2026 Pazartesi 00:03GÜNCEL

  • İsrail gazetesi yazdı! ‘Gazze’deki Türk tuzağı, Tel Aviv için felaket’İsrail gazetesi yazdı! ‘Gazze’deki Türk tuzağı, Tel Aviv için felaket’

    İsrail gazetesi, varılan ateşkes sonrası Gazze’de enkazı kaldırma çalışması yapan buldozerlerde Türk bayraklarının yer almasına işaret ederek bunun Tel Aviv için ‘tam anlamıyla felaket niteliğinde bir stratejik başarısızlık’ olduğunu yazdı.23 Mart 2026 Pazartesi 00:03GÜNCEL


  • 22 Mart 2026 Pazar 19:28GÜNCEL
  • İsrail’in serbest bıraktığı Filistinli esirlerin bir kısmı Gazze’ye ulaştıİsrail’in serbest bıraktığı Filistinli esirlerin bir kısmı Gazze’ye ulaştı

    İsrail’in esir takası anlaşmasının ilk aşaması kapsamında serbest bıraktığı Filistinli esirlerin bir kısmı Gazze Şeridi’ne ulaştı.

    Serbest bırakılan Filistinli esirler sağlık kontrolünden geçirilmek üzere Gazze Şeridi’nin güneyindeki Nasır Hastan23 Ekim 2025 Perşembe 14:48DÜNYA

  • Tufan Erhürman, Nergisli’de: Cumhurbaşkanlığı, özgürlüklerin bekçisi olacak!Tufan Erhürman, Nergisli’de: Cumhurbaşkanlığı, özgürlüklerin bekçisi olacak!

    Cumhurbaşkanı adayı Tufan Erhürman, Nergisli’de yaptığı konuşmada Cumhurbaşkanlığı vizyonunu anlatarak, “Çözüm iradesini yeniden dünyanın gündemine taşıyacağız, herkesin mülkiyette kendini güvende hissetmesi için çalışacağız” dedi.21 Mart 2026 Cumartesi 23:33GÜNCEL

  • Güzelyurt Hayvanları Koruma Derneği Başkanı Sarro: Hayvanlar seçim malzemesi yapılmamalıGüzelyurt Hayvanları Koruma Derneği Başkanı Sarro: Hayvanlar seçim malzemesi yapılmamalı

    Rana Sarro, kısırlaştırmaya önem verilmeyen makamların hayvanları seçim malzemesi yapmaya çalıştığını savunarak, Cumhurbaşkanı eşi Sibel Tatar’ın kısırlaştırma faaliyetlerine ilişkin ziyaretini eleştirdi ve sokak hayvanlarının korunmasının önemine dik22 Ekim 2025 Çarşamba 14:13GÜNCEL

  • Erkut Şahali: Tatar’ın görüşleri ilgi görmeyince, sanatçıların arkasına sığındılar!Erkut Şahali: Tatar’ın görüşleri ilgi görmeyince, sanatçıların arkasına sığındılar!

    CTP Genel Sekreteri Erkut Şahali, Meclis’ten geçen “İki devletli çözüm” kararının seçim hilesi olduğunu belirterek, bu durumun Ersin Tatar’ın seçimi kaybettiğinin açıkça gösterdiğini söyledi.21 Mart 2026 Cumartesi 23:33GÜNCEL