• BIST 1.325
  • Altın 456,120
  • Dolar 7,8499
  • Euro 9,4493
  • Lefkoşa 12 °C
  • Girne 13 °C
  • Mağusa 11 °C
  • İskele 11 °C
  • Güzelyurt 11 °C
  • Lefke 12 °C

Kayıp caminin yeri harita ve fotoğraflarla bulundu

Sinagog, kilise ve İstanbul'un fethinden sonra cami olarak hizmet veren ve 1600 yıllık olduğu tahmin edilen Lala Hayrettin Camii'nin kalıntıları harita ve fotoğraflarla tespit edildi. Restorasyonu süren cami önümüzdeki yıl ibadete açılacak.
Kayıp caminin yeri harita ve fotoğraflarla bulundu

Lala Hayrettin Bey, diğer adıyla Acemağa Camii, İstanbul'un en eski ibadethanelerinden biri. Yaklaşık 1600 yıllık bir ibadethane olan yapının tarihi miladi olarak 399-400 yıllarına dayanıyor. 

İstanbul Çevre Kültür ve Tarihi Eserleri Koruma Derneği (İSTED) Başkanı Dr. Erhan Sarışın, Lala Hayrettin Bey Camii'nin tarihi özellikleri ve bulunarak restore edilme sürecini şöyle anlattı:

"Bakırcılık yapan Yahudi esnaf, dönemin Roma İmparatorundan burada bir sinagog yapmak için izni alıyor ve bu yapı sinagog olarak inşa ediliyor. Konstantinopol'ün Hristiyan halkı buna başkaldırıyor. Bir isyan çıkıyor ve sinagog yakılarak duvarları yıkılıyor. Burası yıkık halde kalıyor. 400 ile 450 yılları arasında da burası Bizanslılar tarafından kilise haline getiriliyor."

"Kilisedeki emanetler Roma'ya götürüldü"

Yapının sinagogdan kiliseye çevrilmesinin ardından Hristiyanlığın en önemli merkezlerinden biri haline geldiğini anlatan Sarışın, "Bizans burayı kilise haline getirdiğinde Meryem Ana'nın kutsal emanetleri denen emanetler buraya getiriliyor. Bunların içinde bir de kuşak var. Buraya bu nedenle 'Meryem Ana Kuşak Kilisesi' deniyor. Ardından iki kilise daha yapılarak bu bölge kutsal bir alan haline getiriliyor. İstanbul'a hacı olmak için gelen Hristiyanların hatıralarında buranın kayıtları var. 532'de Ayasofya'nın çıkan büyük bir isyanda zarar görmesi üzerine patrikhanenin merkezi bu kiliseye taşınıyor. Burası 5 yıl boyunca Hristiyanların merkezi olarak hizmet ediyor" dedi.

1200'lü yıllara kadar Meryem Ana Kilisesi'nin ayakta kaldığını ancak Latin istilasında büyük zarar gördüğünü anlatan Erhan Sarışın, bu istilayla kilisede bulunan emanetlerin Roma'ya götürüldüğünü söyledi.

İstanbul'un fethinden 30 yıl sonra camiye çevrildi

Harabe halde bulunan kilise yapısının 1480'lerde Lala Hayrettin Paşa tarafından camiye çevrilerek hizmete alındığı bilgisini veren Sarışın, Kur'an-ı Kerim'in en önemli yazma eserlerinin bulunması nedeniyle caminin önemli bir tarihi özelliği olduğunu vurguladı.

1935'te cami ve mescitlerin tasnifi ve ihtiyaç duyulmayanların kapatılmasına dair çıkarılan kanunun ardından Lala Hayrettin Camii'nin kapatıldığını, 1937'de minare ile çatısındaki ahşap ve kiremitlerin dönemin Vakıflar İdaresi'nce satışa çıkarılarak satıldığını anlatan Sarışın, bu tarihten sonra caminin harabe olarak günümüze kadar beklediğini ifade etti.

Caminin bulunması için akademik bir araştırma yapıldığını ve harita ile tarihi fotoğraflardan yerinin tespit edildiğini belirten Erhan Sarışın, kalıntıların yerinde tespit edilmesinin ardından tescil ve imar planlarına işletildiğini söyledi.

Caminin harabe halinde bulunduğunu ve kaçak kazılarla zarar gördüğünü anlatan Sarışın, "Burayı 2018'de bulduğumuzda içinde 50'ye yakın ağaç olan hatta temizlemeye kalktığımızda 10 kamyon çöp olan bir haldeydi. Daha sonra burayı Vakıflar Bölge Müdürlüğümüz projelendirdi. Biz de bu proje için hayırsever bir işadamı bulduk. Bir yılı geçen süredir temizlik, proje ve restorasyon çalışmalarının ardından cami bu hale geldi" dedi.

Zemininde papaz mezarı bulunuyor

Erhan Sarışın, caminin duvar kalıntılarında tuğla işçiliklerinin Bizans ile Osmanlı dönemindeki taş duvar işçiliği özelliklerini taşıdığını söyledi.

Sarışın, "Mabedin tabanına inen bir tünelde dönemin Hristiyan papazlarına ait mezar var. Buraya merdivenlerle iniliyor. Maalesef bu mezarlar da bir dönem define avcıları tarafından kaçak kazı yapılarak tahrip edilmiş" diye konuştu.

Kilisenin 1600 yıllık tarihi olduğu bilgisine, içinde bulunan Bizans dönemi tuğla kalıntıları üzerindeki mühürleri inceleterek ulaştıklarını anlatan Sarışın, şöyle konuştu:

"Burası ilk olarak sinagog olarak Musevilere, sonra Ortodoks ve Katolik Hristiyanlara, 1480'den sonra da Müslümanlara hizmet etmiş bir yapı. Tarihi 1600 senelik. Kilise içinde bulduğumuz kare tuğla taşların üzerinde Latince işaretler var. Onları tercüme ettirdiğimizde 5. yüzyıla ait damgalar olduğunu gördük. Buranın 400'lü yıllarda yapıldığına dair bir delil de bu. Ayrıca Hristiyan kaynaklar, buranın 400'lü yıllarda kilise olarak açıldığını söylüyor."

"Kayıp 3 saray da var"

Dernek olarak İstanbul'da 400'e yakın kayıp tarihi cami izi tespit ettiklerini anlatan Sarışın, "İstanbul'da kaybolmuş ya da harap edilmiş 400'e yakın cami kalıntısı mevcut. Biz bunlar hakkında dernek olarak çalışıyoruz. Her biri hakkında dosyalar oluşturuyoruz. Mümkün olanlarını tescil ettirmeye, mümkün olanlarını imar planlarına işletmeye, projelerini çizdirmeye ve yeniden yaptırmaya çalışıyoruz. Bunun gibi 400 cami, 1000'e yakın çeşme, 100'e yakın medrese, 200'e yakın hamam ve sıbyan mektebi kayıp. Hiçbir kalıntısı kalmayan kayıp 3 tane de saray var" dedi.

Restorasyonu devam eden Lala Hayrettin Camii'nin 2021 yılı içinde ibadete açılması planlanıyor.

TRT

  • Yorumlar 0
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
SPOR
Tüm Hakları Saklıdır © 2013 - 2020 Ada Haber | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0533 876 99 76